86. rocznica drugiej deportacji na Sybir i Dzień Kombatanta

Zdjęcie archiwalne. Tłum osób stojących na torach przed wagonami kolejowymi
Wydarzenie
Data
Miejsce
Skwer Solidarności, Pomnik Pamięci Losów Ojczyzny / Szkoła Podstawowa nr 5

14 kwietnia, zapalając symboliczny znicz o godzinie 10.30 przy Pomniku Pamięci Losów Ojczyzny, oddamy cześć i upamiętnimy ofiary drugiej deportacji na Sybir. O godzinie 11.00 w Szkole Podstawowej nr 5 im. Bohaterów Westerplatte rozpoczną się uroczystości związane z obchodami Dnia Kombatanta. Poniżej krótki rys historyczny tragicznych wydarzeń.

W nocy z 12 na 13 kwietnia 1940 roku rozpoczęła się kolejna deportacja Polaków na Wschód. Była to druga z czterech głównych zsyłek organizowanych przez radzieckie NKWD. Decyzję o wywózce Stalin podjął 2 marca 1940 roku. Można ją więc było lepiej przygotować logistycznie. Wymierzona była głównie w rodziny jeńców wojennych Kozielska, Starobielska i Ostaszkowa oraz więźniów politycznych osadzonych w więzieniach zachodniej Ukrainy i Białorusi.

Druga deportacja objęła także urzędników państwowych, służbę więzienną, żołnierzy, policjantów, nauczycieli, działaczy politycznych i społecznych, przedstawicieli ziemiaństwa, kupców, przemysłowców i bankierów. Enkawudziści wsadzali polski „niebezpieczny element” do bydlęcych wagonów zestawionych w długie składy. W każdym ze składów mieściło się od 1000 do 1500 osób. W mrozie, o głodzie ta karawana wagonów jechała tygodniami przez bezludne pustkowia, coraz dalej od cywilizacji, coraz dalej od nadziei. Na miejscu zsyłki czekała ich niewolnicza praca, choroby i głód. Polacy pracowali w kopalniach, kołchozach i przy wyrębie lasów. 

Według NKWD 80 procent wywiezionych w drugiej deportacji stanowiły kobiety i dzieci. Druga deportacja z kwietnia 1940 roku była elementem radzieckiej polityki eksterminacji polskich elit na Kresach Wschodnich w czasie II wojny światowej. Tylko nielicznym zesłanym do dzisiejszego Kazachstanu udało się przeżyć i wrócić do kraju, do domu.


Międzynarodowy Dzień Kombatanta (15 kwietnia) został ustanowiony w celu oddania hołdu wszystkim żołnierzom, partyzantom oraz cywilnym członkom ruchu oporu, którzy walczyli o wolność, suwerenność i niepodległość swoich państw. Kombatanci walką zbrojną, ale również poprzez tajne nauczanie, udzielanie schronienia, działania powstańcze czy pracę w strukturach administracyjnych Polski, z narażeniem życia działali na rzecz suwerenności i niepodległości Rzeczypospolitej. To nie tylko chwila refleksji nad przeszłością, lecz także symbol ciągłości, dziedzictwa i nieprzerwanego łańcucha wartości, który łączy pokolenia żołnierzy.

W tym dniu niech pamięć o kombatantach będzie żywa. Niech ich czyny nie gasną w świadomości kolejnych pokoleń.